Củ Sả: Sự Nhầm Lẫn Giữa "Củ Sả" Và "Củ Xả"

CEO Hưng Tabi
Bạn đã từng nghe về củ sả và củ xả, nhưng liệu bạn có biết đâu là từ viết đúng chính tả? Phụ thuộc vào cách phát âm của từng vùng, từng miền, nhiều người...

Bạn đã từng nghe về củ sả và củ xả, nhưng liệu bạn có biết đâu là từ viết đúng chính tả? Phụ thuộc vào cách phát âm của từng vùng, từng miền, nhiều người thường nhầm lẫn giữa "s" và "x," giữa dấu hỏi và dấu ngã. Vậy trong hai cách phát âm: củ xả, củ sả, đâu mới là từ đúng chính tả?

Củ sả hay củ xả?

Thông thường, rất nhiều người gọi là "củ xả," bởi vì hai từ này có phát âm gần giống nhau. Nhưng theo các giáo sư, từ "củ sả" mới là từ đúng chính tả. Vì sả là một loài thực vật, còn xả là một động từ thể hiện một hành động như xả nước, xả quần áo, và còn nhiều hơn nữa.

Củ sả là gì?

Chi sả (Cymbopogon) là một chi chứa khoảng 55 loại cây thuộc họ Poaceae, có nguồn gốc ở vùng có thời tiết nhiệt đới và ôn đới ấm của Cựu thế giới. Chúng là các loài cỏ sống lâu năm và cao, và tên thông thường được gọi là sả.

Cây sả hay củ sả là loại cây sống lâu năm, mọc thành bụi và cao từ 0,8m đến 1m. Lá của cây sả giống như lá lúa, hai mặt lá giáp nhám. Khi bóc vỏ ra, lá có mùi thơm như mùi của chanh. Cây sả có thân rễ trắng hoặc hơi tím, và được trồng ở nhiều nơi. Theo Đông y, cây sả có vị chua, mùi thơm, và tính ấm.

Cây sả từ xưa tới nay được mọi người sử dụng một cách triệt để từ gốc cho tới ngọn, với nhiều cách dùng khác nhau. Nó có thể được sử dụng tươi, phơi khô, ướp lạnh, và chế biến thành nhiều dạng sản phẩm khác nhau.

Cách trồng củ sả

Cách trồng củ sả rất đơn giản và cây sả phát triển nhanh. Những chồi sả được sinh ra liên tục từ nách lá và tạo thành bụi. Vì vậy, những cây sả già ở giữa bụi còn xung quanh là những cây sả non.

Củ sả có khả năng chịu hạn tốt và có thể chịu được những tháng nắng hạn dài. Để phát triển thành bụi sả to, bạn cần trồng củ sả ở nơi có nhiều ánh sáng mặt trời và tránh trồng ở nơi thiếu ánh sáng.

Các bước chuẩn bị trước khi trồng sả:

Chuẩn bị đất trồng

Củ sả là loại cây dễ tính, nên nó có thể được trồng ở nhiều loại đất khác nhau. Tuy nhiên, nếu bạn muốn trồng một cách bài bản, bạn nên chọn loại đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng hơn và nhiều chất mùn để sả có thể phát triển mạnh và đẻ nhánh nhanh hơn. Bạn có thể dùng phân chuồng ủ hoài và bón lót đất để cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trước khi trồng sả.

Chuẩn bị dụng cụ trồng

Để trồng củ sả tại nhà, bạn có thể tận dụng các loại chậu có sẵn như chậu xốp hoặc các chậu cây cảnh. Chậu trồng nên rộng và sâu ít nhất 40cm để rễ cây có không gian phát triển. Thùng hoặc chậu cần đục lỗ để thoát nước và tránh rễ cây bị ngập nước.

Nhân giống củ sả

Thông thường, người ta nhân giống củ sả bằng cách tách nhánh con bên ngoài bụi sả. Khi tách, cần cẩn thận để giữ gốc rễ của củ sả. Việc nhân giống này khá đơn giản và tỷ lệ sống rất cao.

Nếu bạn không có bụi sả mẹ để tách nhánh, bạn có thể tận dụng nhánh sả không có rễ khi mua ở chợ. Hãy chọn nhánh sả mập mạp và khỏe mạnh, cắt cách gốc khoảng 15cm. Sả sẽ phát triển rễ sau 2 ngày và sau khoảng 1 tuần sẽ bắt đầu mọc lá. Hãy thay nước định kỳ và chờ đến khi lá và rễ khỏe mạnh trước khi trồng xuống đất.

Cách trồng củ sả

Hãy cắt nhánh sả giống, sao cho chiều dài khoảng từ 20cm - 30cm, sau đó bóc bỏ lớp vỏ già bên ngoài của nhánh sả. Đặt từ 2 - 3 nhánh sả vào lỗ trong thùng đất, sau đó lấp đất lại và dùng tay ém chặt cho đất giữ gốc sả chắc chắn hơn. Đặt nhánh sả nghiêng 1 góc từ 15 - 20 độ. Tưới nhiều nước mỗi ngày 2 lần bằng vòi sen.

Các kỹ thuật chăm sóc củ sả

Tưới nước, làm cỏ và tỉa

Nếu bạn chỉ biết cách trồng củ sả mà không quan tâm đến việc chăm sóc, thì cây sả cũng không thể phát triển tốt được. Củ sả có khả năng chịu hạn tốt, nhưng không có nghĩa là bạn có thể bỏ bê chúng. Hãy đặc biệt chú ý đến tình trạng đất và bổ sung nước kịp thời nếu đất khô.

Nếu thấy cỏ dại xuất hiện, hãy tiêu diệt chúng ngay lập tức, đừng để chúng hút hết chất dinh dưỡng trong chậu. Khi làm cỏ, bạn nên tỉa bỏ những lá vàng, lá thối để giúp thông thoáng gốc cây và giúp cây phát triển tốt hơn.

Nếu cây sả đã sống lâu năm và sinh nhiều nhánh con, hãy đem nó ra chậu mới để cây có không gian phát triển. Hãy thực hiện việc này trong thời tiết mát mẻ, và thao tác nhẹ nhàng để không ảnh hưởng đến bộ rễ cây.

Bón phân và phòng trừ sâu bệnh

Để cây sả phát triển tốt, bạn có thể bón phân sau khi trồng sả từ 20 - 25 ngày. Sử dụng phân đạm để bón cho cây. Khi bón phân, hãy vun xới gần gốc cây. Sau 1 tháng, bón phân thứ hai để kích thích sinh trưởng nhánh con.

Vì củ sả có mùi đặc trưng, có thể xua đuổi muỗi một cách hiệu quả. Do đó, không cần lo lắng về sâu bệnh.

Thu hoạch sả đúng cách

Nếu bạn thực hiện đúng theo hướng dẫn trồng sả, chỉ sau 3 - 4 tháng, bạn có thể thu hoạch những củ sả để sử dụng. Sau khi tỉa gốc sả, vun gốc lại để nhánh con có thể tiếp tục phát triển.

Đối với việc trồng sả để làm dầu, thời gian thu hoạch sẽ lâu hơn bình thường. Khoảng 10 - 12 tháng sau khi trồng, cây sả mới đủ tuổi và lượng tinh dầu trong sả đạt chuẩn để chế biến thành tinh dầu. Trong trường hợp này, bạn thu hoạch sả bằng cách cắt cách gốc sả từ 8 - 10cm, loại bỏ lá vàng, héo, và rửa sạch chúng để làm tinh dầu. Phần còn lại, bạn tiếp tục bón phân, tưới nước và chăm sóc kỹ lưỡng để thu hoạch lần sau.

Công dụng của củ sả

Củ sả có vị cay và tính ấm, vào 2 kinh Bàng quang và Vị. Củ sả được trồng dọc bờ rào để trừ muỗi, các loại côn trùng và cả rắn. Ngoài ra, cây sả còn có những tác dụng tuyệt vời sau đây:

Dùng để làm thuốc

  • Giải cảm lạnh: Dùng sả trong nồi xông để giải cảm lạnh và cúm, nấu cùng các loại lá thơm khác như bưởi, lá chanh, lá tắc, tía tô, lá tre...
  • Gói bột giải cảm: Bột sả phơi khô 40g, bạc hà khô 40g, hoắc hương khô 40g, vỏ quýt lâu năm 20g, củ gấu (đã qua chế biến) 20g, cam thảo 20g. Sử dụng 2 gói mỗi ngày, chia thành 4 lần. Trẻ em chỉ dùng 1/2 liều. Nên uống với nước nóng và nằm xuống để ra mồ hôi. Nếu khó uống và nôn, thêm 3 lát gừng để hãm lấy nước uống.
  • Chữa tiêu chảy do lạnh: Củ sả sao 12g, gừng tươi nướng 8g, riềng sao 12g, nụ sim 8g (hoặc búp ổi sao 12g). Nấu với 500ml nước sắc còn lại 1/2. Chia thành 2 lần uống trong ngày.
  • Chữa ho do trời lạnh: Củ sả tươi 30g, gừng tươi 20g, và mật ong 30g. Giã sả với gừng sau đó lọc lấy 200ml nước, hòa với mật ong rồi đun nhỏ lửa cho sôi. Chia thành 3 lần uống trong ngày.
  • Giảm cân: Củ sả giúp giảm lượng calo tích tụ trong cơ thể. Vị cay của sả có khả năng đốt cháy chất béo và không cho mỡ thừa tích tụ trong cơ thể.

Điều trị rối loạn kinh nguyệt

Để điều hòa kinh nguyệt đều đặn hơn, bạn có thể dùng vài giọt tinh dầu sả trộn với bột tiêu đen tạo thành một hỗn hợp lỏng và sử dụng hàng ngày. Để giảm đau bụng trong lúc "đèn đỏ," bạn có thể ép sả tươi, sau đó sắc lấy nước và uống hàng ngày.

Sả tốt cho da

Củ sả có thể giảm các vết bầm thâm trên da, giúp làn da sáng đẹp hơn. Sả chứa các chất oxy hóa và có khả năng thúc đẩy quá trình lành da, tương tự như củ nghệ.

Sả cũng có tác dụng làm giảm mụn trứng cá và làm săn chắc da. Bạn có thể sử dụng nước sả để xông mặt mỗi ngày để đạt hiệu quả tốt nhất.

Chống trầm cảm

Uống vài giọt tinh dầu sả có thể giúp hạ sốt, chống trầm cảm, và hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn.

Làm mát không khí

Không khí sẽ trở nên trong lành và mát mẻ hơn nhờ hương thơm ngọt ngào và mạnh mẽ của sả. Do đó, nhiều người sử dụng sả để chế biến nến thơm và dầu thơm. Bạn cũng có thể sử dụng tinh dầu sả trong phòng tắm hoặc trong xe hơi để làm ô nhiễm không khí được trong lành.

Sả cũng có tác dụng đuổi muỗi và côn trùng có hại nhờ các chất như geraniol, borneol và citronellol có trong sả.

Hy vọng những thông tin về củ sả và những chia sẻ về việc trồng, chăm sóc và công dụng của nó đã mang lại cho bạn những kiến thức hữu ích.

1