Góc giải đáp thắc mắc: Vì sao bức xạ tia UV cao hơn vào mùa hè?

CEO Hưng Tabi
Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao bức xạ tia UV lại cao hơn vào mùa hè? Mùa hè được xem như thời điểm có cường độ ánh nắng mặt trời mạnh nhất trong...

Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao bức xạ tia UV lại cao hơn vào mùa hè? Mùa hè được xem như thời điểm có cường độ ánh nắng mặt trời mạnh nhất trong năm. Trong khoảng thời gian từ 10h sáng đến 4h chiều trong ngày hè, mức tối đa của bức xạ tia UV đạt đến cao điểm. Làm sao để giải thích hiện tượng này? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé.

Bức xạ tia UV là gì?

Bức xạ tia UV (tia cực tím) là một dạng bức xạ điện từ đến từ mặt trời hoặc các nguồn tia khác như mỏ hàn, giường tắm nắng, và nhiều nguồn khác. Tia cực tím trong bức xạ tia UV có thể được mô tả là bên trên màu tím trong quang phổ mà mắt thường có thể nhìn thấy. Vì tán xạ bước sóng ngắn hơn màu tím, nên tia UV là tia vô hình đối với mắt người.

Tia UV là dạng sóng điện từ có bước sóng ngắn hơn ánh sáng mà mắt thường nhìn thấy nhưng dài hơn tia X. Tia cực tím có thể được chia thành hai vùng tia: vùng tử ngoại gần và vùng tử ngoại xạ, còn được gọi là vùng tử ngoại chân không.

Khi nói về ảnh hưởng của bức xạ tia UV đến sức khỏe và môi trường, có 3 loại tia UV được phân biệt: tia UVA, tia UVB và tia UVC.

Bức xạ tia UV có ở đâu?

Tia UV (tia cực tím) là bức xạ điện từ do ánh nắng của mặt trời phát ra. Tia cực tím chiếm khoảng 10% lượng ánh nắng mặt trời chiếu xuống mặt đất.

Tia UV có mặt ở ngoài trời khi chúng ta tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời. Cũng có tác động đến da khi ta đứng dưới bóng râm, tuy nhiên ở mức độ nhẹ hơn so với tiếp xúc trực tiếp. Tia UV có thể xuyên qua kính và tác động đến cơ thể ngay cả khi ta ở trong nhà kính. Ngoài ra, tia UV cũng tồn tại trong các nguồn tia UV nhân tạo như đèn huỳnh quang và đèn halogen.

Bức xạ tia UV gây ra các tác hại gì?

Tia UV có thể gây tác động xấu đến sức khỏe con người và môi trường. Dưới đây là một số tác hại do bức xạ tia UV gây ra:

Gây ung thư da

Tia UV là nguyên nhân gây ra ung thư da nổi bật và phổ biến nhất. Tiếp xúc quá lâu với ánh sáng mặt trời có thể gây ra ung thư biểu mô tế bào đáy, ung thư biểu mô tế bào vảy và tạo thành các khối u ác tính.

Gây cháy nắng

Cháy nắng là tình trạng vết bỏng xảy ra khi da bị tổn thương, thường do da hấp thụ năng lượng từ tia UV. Khi đó, máu sẽ chảy vào vùng da bị tổn thương để chữa lành. Đây là lý do tại sao da sẽ chuyển sang màu đỏ khi bị cháy nắng. Việc cháy nắng có thể dẫn đến da bị bỏng rát nghiêm trọng và có thể gây ra hậu quả lâu dài như nếp nhăn, ung thư da hoặc tác động trực tiếp lên DNA của da.

Làm giảm hệ thống miễn dịch

Tiếp xúc dài hạn với bức xạ UV có thể gây ảnh hưởng xấu đến hệ miễn dịch. Cháy nắng có thể thay đổi sự phân bố và chức năng của các tế bào bạch cầu trong vòng 24 giờ sau khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Việc này có thể gây ra tổn thương lớn và kéo dài hơn cho hệ thống miễn dịch của cơ thể.

Gây tổn thương mắt

Tiếp xúc lâu dài với tia cực tím hoặc cường độ cao của tia cực tím có thể làm hỏng các mô, gây "bỏng" trên bề mặt mắt, gọi là tuyết mù hoặc viêm giác mạc ánh nắng. Tình trạng này có thể dẫn đến tình trạng đục thủy tinh thể.

Làm da trở nên lão hóa

Bức xạ tia cực tím có thể phá hủy collagen và các mô liên kết bên dưới lớp trên cùng của da, gây nên nếp nhăn, đốm màu nâu và mất độ đàn hồi tự nhiên cho da. Một làn da rám nắng có thể ổn trong thời điểm hiện tại, nhưng sau này làn da sẽ sớm trở nên nhăn nheo. Tác động của ánh nắng mặt trời lên da có thể thấy qua sự khác biệt về tone màu da, nếp nhăn và sắc tố ở mặt dưới và mặt trên cùng của cánh tay. Vì vậy, chúng ta cần bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời để tránh những nguy cơ như ung thư da và lão hóa da.

Tại sao bức xạ tia UV lại cao hơn vào mùa hè?

Có một số nguyên nhân giải thích tại sao bức xạ tia UV cao hơn vào mùa hè:

Do độ cao của mặt trời

Bức xạ tia UV thay đổi theo thời gian trong một ngày và trong năm. Mức độ bức xạ tia UV cao nhất khi mặt trời đứng cao nhất trên bầu trời. Vì vậy, vào khoảng thời gian từ 10h sáng đến 16h chiều trong ngày, bức xạ tia UV đạt đến cực đại. Điều này đặc biệt thấy rõ trong những ngày cuối mùa xuân, mùa hè và đầu mùa thu.

Do độ che phủ của mây

Bức xạ tia UV cao nhất khi bầu trời quang đãng. Đây là lý do tại sao bức xạ tia UV vẫn cao vào mùa hè, ngay cả khi có mây. Mặc dù bóng râm từ mây không thể giảm tác động của tia UV, tuy nhiên mức độ bức xạ UV có thể dầu do hiện tượng tán xạ. Do đó, trong những ngày có nhiều mây và trong mùa đông, tia UV vẫn có thể gây ảnh hưởng xấu đến da và mắt.

Do vĩ độ

Bức xạ tia UV tăng lên khi điều này càng gần xích đạo. Tại các vĩ độ thấp gần đường xích đạo, bức xạ tia UV tăng cao. Đặc biệt, vào mùa hè, ánh sáng mặt trời đi qua bầu khí quyển thẳng hơn, làm tăng mức độ bức xạ tia UV.

Các giải pháp bảo vệ da chống tia UV

Để bảo vệ da khỏi tác động của tia UV, chúng ta có thể áp dụng những biện pháp sau:

Hạn chế tiếp xúc với ánh nắng mặt trời

Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời là biện pháp đơn giản nhằm ngăn chặn tình trạng cháy nắng và giảm tác động của ánh sáng mặt trời. Đây là giải pháp phù hợp cho mọi loại da, đặc biệt là da nhạy cảm và dễ bị cháy nắng. Bạn nên phơi nắng vào buổi sáng sớm khi bức xạ tia UV còn yếu.

Trang bị quần áo bảo hộ

Sử dụng quần áo che chắn tia UV như áo nón và áo chống nắng, quần dài có thể giảm thiểu tia UV tiếp xúc với da. Sử dụng mũ rộng vành cũng có thể bảo vệ da đầu, da mặt, tai và cổ. Đồng thời, đeo kính mắt chống tia cực tím và kính bảo hộ khi ra ngoài sẽ giúp bảo vệ mắt và mí mắt.

Sử dụng kem chống nắng

Việc sử dụng kem chống nắng hàng ngày là quan trọng để bảo vệ da khỏi tác động của tia UV. Chọn kem chống nắng có chỉ số SPF cao, từ 30 trở lên, để ngăn chặn tia UVA và UVB có hại. Điều này giúp bảo vệ da hiệu quả hơn.

Uống đủ nước

Bên cạnh các biện pháp bảo vệ da từ bên ngoài, việc uống đủ nước mỗi ngày cũng giúp da khỏe mạnh từ bên trong. Làn da đủ ẩm sẽ cải thiện khả năng chống nắng và ngăn chặn tình trạng da khô và sạm màu, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng của mùa hè.

Dùng phim cách nhiệt

Dán phim cách nhiệt là một giải pháp tuyệt vời để bảo vệ gia đình của bạn khỏi ánh nắng mặt trời trong những ngày hè. Phim cách nhiệt có thể làm chậm quá trình truyền nhiệt, loại bỏ tia UV độc hại gây tổn thương da, giảm chói lóa và giúp tiết kiệm năng lượng.

Lời kết

Trên đây là những giải đáp cho thắc mắc "Vì sao bức xạ tia UV cao hơn vào mùa hè?" Hi vọng rằng với thông tin bổ ích này, bạn có thể áp dụng các biện pháp bảo vệ da khỏi tác động của bức xạ tia UV trong những ngày hè nóng bức.

1