Hoa tam thất - Khám phá công dụng, cách dùng và lưu ý sử dụng

CEO Hưng Tabi
Hoa tam thất đã từ lâu được biết đến là một loại thảo dược quý, có tác dụng đối với sức khỏe. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết về đặc điểm, công dụng và...

Hoa tam thất đã từ lâu được biết đến là một loại thảo dược quý, có tác dụng đối với sức khỏe. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết về đặc điểm, công dụng và cách sử dụng hoa tam thất để đạt hiệu quả tốt nhất. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về thông tin chi tiết về hoa tam thất và những điều cần biết.

Thông tin về hoa tam thất

Cây tam thất nở hoa vào tháng 4 đến tháng 5 hàng năm Cây tam thất nở hoa vào tháng 4 đến tháng 5 hàng năm

Đây là hoa của cây tam thất, có các tên gọi khác như sâm tam thất, kim bất hoán, điền thất nhân sâm...

Danh pháp khoa học của cây tam thất là Panax pseudoginseng thuộc họ Nhân sâm (Araliaceae).

Đặc điểm thực vật

Hoa tam thất bắt đầu mọc khi cây được trồng khoảng 3 năm. Nó có màu xanh lục nhạt, kích thước khoảng 3 - 5 cm, gồm nhiều bông chụm lại giống như bông súp lơ. Hoa bắt đầu nở vào tháng 4 đến tháng 5.

Cần phân biệt sự khác nhau giữa nụ hoa tam thất và hoa tam thất. Nó không chỉ khác nhau về thời điểm thu hoạch mà còn ở giá trị kinh tế cũng như những công dụng mà nó mang lại:

  • Nụ hoa tam thất (nụ non bao tử tam thất): Có kích thước nhỏ và thường xuất hiện sau 30 ngày khi cây bắt đầu nảy nụ. Nụ có mùi thơm và được nhiều người lựa chọn sử dụng, có giá thành cao.
  • Hoa tam thất nở bung: Đây là thời điểm hoa vẫn giữ nguyên chùm hoặc rời từng bông. Lúc này có thể quan sát thấy rõ nhụy và đài hoa. Mùi vị của hoa đã nở bung không thơm bằng hoa bao tử, và có thể nhiều vụn. Bởi vậy, giá thành thấp hơn.

Phân bố địa lý

Cây tam thất được phân bố ở nhiều nước như Đài Loan, Nhật Bản, Triều Tiên, Trung Quốc, và mọc chủ yếu ở những đồi núi cao.

Ở Việt Nam, cây có nhiều ở vùng Tây Bắc như Sapa, Lào Cai, Hà Giang, Lai Châu. Tại các tỉnh này, ngoài công dụng là vị thuốc, dược liệu còn được sử dụng như thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn hàng ngày của người dân nơi đây.

Thu hái, sơ chế và bảo quản

Hoa tam thất được thu hoạch vào mùa hoa nở rộ, khoảng tháng 6-7. Sau đó, hoa được phơi hoặc sấy khô để sử dụng lâu dài.

Cách bảo quản:

  • Hoa tam thất tươi: Bỏ vào túi, buộc kín và để trong ngăn mát tủ lạnh. Chỉ nên bảo quản trong 1 tuần trở lại, nếu để lâu uống sẽ không còn thơm ngon.
  • Hoa tam thất khô: Bỏ vào túi nilon buộc kín hoặc bỏ vào lọ, để nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh nắng trực tiếp. Dùng hết trong thời hạn 6 tháng vì nếu để quá lâu, hoa sẽ không còn thơm ngon và dinh dưỡng cũng bị giảm đi nhiều.

Lưu ý khi xử lý hoa tam thất bị mốc: Hoa bị mốc thì nên bỏ đi, không nên sử dụng. Nhiều người có thói quen rửa sạch rồi tiếp tục dùng. Điều này gây hại cho cơ thể vì độc tố Aflatoxin đã ngấm sâu trong dược liệu.

Dược liệu có thể sử dụng dạng tươi hoặc khô Dược liệu có thể sử dụng dạng tươi hoặc khô

Phân loại

Dược liệu hoa tam thất được phân thành 2 loại chính: hoa tam thất bắc và hoa tam thất nam. Theo nghiên cứu, loại tam thất bắc có nhiều dưỡng chất tốt hơn so với tam thất nam. Đặc biệt, dược liệu này còn rất tốt cho hệ tim mạch và giúp ngăn ngừa nguy cơ đau tim.

Để hiểu rõ hơn về tác dụng của hoa tam thất bắc và hoa tam thất nam, chúng ta sẽ tìm hiểu ở phần sau.

Tác dụng của hoa tam thất

Dược liệu hoa tam thất đã được sử dụng từ xưa đến nay khá phổ biến. Vậy hoa tam thất có tác dụng gì đối với sức khỏe con người?

Theo đông y

Các chuyên gia đông y cho rằng: dược liệu có tính mát và vị ngọt. Công dụng của hoa tam thất bao gồm hạ huyết áp, thanh nhiệt, bình can, bổ huyết và an thần, điều hòa giấc ngủ. Ngoài ra, nó còn giúp phòng chống bệnh ung thư, điều trị bệnh về gan và giúp phụ nữ sau sinh lợi sữa.

Theo y học hiện đại

Có rất nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, trong dược liệu có chứa nhiều saponin. Đây là hoạt chất có tác dụng chống viêm nhiễm và ngăn ngừa lão hóa tế bào. Không chỉ vậy, nó còn giúp điều hòa huyết áp và tăng cường chức năng cho tim mạch.

Mặt khác, các nghiên cứu cũng chỉ ra trong dược liệu còn chứa nhiều hợp chất có nhân sterol, sắt, canxi và các axit amin. Vì thế, tác dụng của nụ hoa tam thất bao gồm cầm máu, tiêu ứ, điều hòa khí huyết và nhiều công dụng khác.

Cụ thể, các tác dụng của hoa tam thất như sau:

  • Cải thiện tình trạng mất ngủ, khó ngủ
    • Thành phần saponin ginsenoid trong dược liệu có tác dụng kích thích trực tiếp vào thần kinh trung ương, cải thiện tuần hoàn máu và an thần. Uống một ly trà được pha từ hoa trước khi đi ngủ sẽ giúp giấc ngủ đến nhanh hơn, sâu hơn. Sáng ngủ dậy, cảm giác sảng khoái và không mệt mỏi như khi sử dụng các loại thuốc gây ngủ.
  • Hỗ trợ giảm cân
    • Hoa tam thất có tác dụng giúp điều hòa lượng cholesterol trong máu. Đồng thời, vị thuốc giúp điều chỉnh lượng mỡ trong cơ thể không vượt quá mức cho phép, giúp trao đổi chất và thanh lọc diễn ra dễ dàng hơn, từ đó giúp giảm cân và giữ dáng.
  • Giúp điều hòa huyết áp
    • Hoa tam thất rất tốt cho người huyết áp cao. Dùng đều đặn hàng ngày sẽ giúp huyết áp giảm dần về mức ổn định.
  • Ngăn ngừa bệnh về tim mạch
    • Tác dụng ngăn ngừa các bệnh về tim mạch của hoa tam thất là do thành phần notogin có trong hoa. Hoạt chất này giúp giãn mạch, ngăn ngừa xơ vữa động mạch và giảm các biến chứng như nhồi máu cơ tim hay co thắt lồng ngực.
  • Hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường
    • Nụ hoa tam thất có tác dụng cân bằng lượng đường huyết trong cơ thể, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm của bệnh tiểu đường. Đặc biệt, nó không chứa đường glucose nên người tiểu đường có thể yên tâm sử dụng.
  • Hỗ trợ điều trị bệnh gan
    • Hoa tam thất có tính giải độc gan, giúp gan giải độc và ngăn ngừa tổn hại ở gan. Từ đó, chức năng của gan được tăng cường nhiều hơn và giúp phòng tránh một số bệnh như gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan...

Sử dụng hoa tam thất mỗi ngày giúp tăng cường trí nhớ Sử dụng hoa tam thất mỗi ngày giúp tăng cường trí nhớ

  • Giúp cơ thể tăng cường miễn dịch
    • Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hoa tam thất giúp cơ thể tăng cường trao đổi chất và kích thích hệ miễn dịch. Từ đó, giúp giảm các bệnh như cảm cúm, ho, sốt...
  • Giúp tăng cường trí nhớ
    • Dược liệu chứa nhiều hợp chất tốt cho trí não. Nếu sử dụng với liều lượng hợp lý, hoa tam thất không chỉ giúp giảm stress, thư giãn mà còn cải thiện trí nhớ tốt.

Hoa tam thất cũng đã được chứng minh có khả năng ngăn ngừa khối u và ức chế sự hình thành phát triển của tế bào ung thư, cũng như giúp cải thiện điều hòa lượng máu và phòng chống thiếu máu.

Cách sử dụng hoa tam thất để mang lại hiệu quả tốt nhất

Có rất nhiều cách sử dụng hoa tam thất, từ việc làm thực phẩm hàng ngày, pha trà, ngâm rượu cho đến kết hợp với các dược liệu khác. Tất cả đều mang lại công dụng chữa bệnh tuyệt vời.

Hoa tam thất xào thịt bò

Nguyên liệu:

  • 300g thịt bò hoặc thịt lợn nạc
  • 100g hoa tươi
  • Hành lá, cà chua, tỏi, hạt tiêu đen, các gia vị bột canh, mì chính.

Cách làm:

  1. Rửa sạch nguyên liệu.
  2. Thái thịt bò thành miếng vừa ăn. Hành lá cắt khúc, cà chua bổ múi cau, tỏi băm nhỏ.
  3. Phi thơm tỏi băm với dầu ăn rồi cho thịt bò vào đảo nhanh với lửa lớn.
  4. Cho hoa tam thất và cà chua vào xào chung. Nêm gia vị vừa ăn.
  5. Tắt bếp, cho hành lá vào đảo qua cho đều. Bày thức ăn ra đĩa rồi rắc chút tiêu đen.

Pha trà hoa tam thất

Đây là cách được nhiều người áp dụng vì tính tiện lợi và nhanh gọn. Cách pha trà hoa tam thất như sau:

Nguyên liệu:

  • 5-10 nụ hoa
  • 500ml nước sôi
  • Một ấm pha trà

Cách làm:

  1. Cho nụ hoa vào ấm. Cho thêm nước sôi vào ấm, tráng qua, lắc nhẹ và đổ nước đó đi.
  2. Cho 300ml nước sôi vào ấm và đợi 10 phút là có thể thưởng thức.

Mỗi ngày chỉ nên thay 2 lần nước trà và sử dụng hết trong ngày, không nên để sang ngày hôm sau. Để giúp giấc ngủ ngon hơn, có thể uống trước giờ đi ngủ khoảng 30 phút.

Hoa tam thất ngâm rượu

  • Có thể sử dụng nụ hoa tươi hoặc khô
  • Cho hoa và rượu vào bình thủy tinh, tỉ lệ 1:20 (1 kg hoa khô với 20 lít rượu trắng).
  • Đậy kín bình và ngâm khoảng 3-6 tháng rồi đem ra sử dụng, uống mỗi ngày 1 chén 30ml.

Uống hoa tam thất có tác dụng gì với sức khỏe? Với 3 cách làm như trên, dược liệu được áp dụng để chữa các bệnh như mất ngủ, thiếu máu, ngăn ngừa bệnh tim mạch, bệnh gan...

Kết hợp với các vị dược liệu khác

Ngoài cách sử dụng đơn giản như trên, dược liệu hoa tam thất còn được kết hợp với các vị thuốc khác để tăng hiệu quả chữa bệnh. Dưới đây là một số bài thuốc có thể kể đến:

  • Bài thuốc chữa mất ngủ
  • Bài thuốc phòng ngừa bị đau thắt ngực
  • Bài thuốc chữa suy nhược cơ thể

Sử dụng hoa tam thất cần lưu ý gì?

Mặc dù hoa tam thất rất tốt cho sức khỏe, nhưng không phải ai cũng có thể sử dụng được. Vì vậy, có không ít câu hỏi xoay quanh dược liệu này.

  • Đàn ông có nên uống hoa tam thất hay không?
  • Nếu có thai, liệu có nên uống hoa tam thất?
  • Hoa tam thất có tính nóng hay mát?
  • Phụ nữ đang đến ngày kinh nguyệt có nên dùng không?
  • Thường xuyên uống hoa tam thất có tốt không? Có tác dụng phụ không nếu dùng nhiều?
  • Người huyết áp thấp uống tam thất nhiều có hại không?

Lưu ý: không sử dụng quá liều 9g vị thuốc mỗi ngày. Nếu sử dụng quá liều, tác hại của hoa tam thất với sức khỏe sẽ khó lường trước, mức độ còn tùy thuộc vào cơ địa của từng người.

Mua hoa tam thất ở đâu Hà Nội uy tín và giá bao nhiêu?

Tam thất được trồng ở vùng cao và phải mất ít nhất 3 năm mới có thể thu hoạch được hoa. Một cây ra ít hoa và không phải mùa nào cũng có. Ngoài ra, dược liệu này còn chứa nhiều chất bổ dưỡng và chữa nhiều loại bệnh, vì vậy giá thành cao là điều dễ hiểu. Trên thị trường hiện nay có nhiều nơi bày bán dược liệu với giá từ 900,000 VNĐ - 1,000,000 VNĐ/kg. Tuy nhiên, khó kiểm soát chất lượng nếu không biết rõ nguồn gốc xuất xứ.

Một địa chỉ đáng tin cậy được nhiều người tin tưởng là Trung tâm dược liệu Vietfarm. Sản phẩm được đóng gói bởi bao bì đẹp mắt, đội ngũ tư vấn chuyên môn tận tình. Hoa pha ra giữ nguyên vị thơm ngon như dược liệu tươi. Để có chất lượng tốt, trung tâm đã thực hiện theo đúng tiêu chuẩn GACP-WHO trong gieo trồng, chăm sóc và thu hái vị thuốc. Giá hoa tam thất khô ở Vietfarm cạnh tranh, chỉ 475,000 VNĐ/túi 0,5kg và miễn phí vận chuyển đến mọi tỉnh thành trên toàn quốc.

Chúng tôi hy vọng rằng bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về hoa tam thất, từ công dụng, cách dùng và những lưu ý khi sử dụng. Hy vọng dược liệu này sẽ giúp bạn cải thiện và nâng cao sức khỏe của bản thân và gia đình.

1