Rối loạn tiền đình: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

CEO Hưng Tabi
Chóng mặt, xoay tròn và mất thăng bằng là những biểu hiện thường gặp của bệnh rối loạn tiền đình. Đây là căn bệnh có thể xảy ra với bất kỳ ai và gây ra...

Chóng mặt, xoay tròn và mất thăng bằng là những biểu hiện thường gặp của bệnh rối loạn tiền đình. Đây là căn bệnh có thể xảy ra với bất kỳ ai và gây ra nhiều khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày. Ngoài ra, nó còn tăng nguy cơ té ngã và gây chấn thương không mong muốn. TS.BS Lê Văn Tuấn, cố vấn chuyên môn Khoa Nội thần kinh, BVĐK Tâm Anh cho biết.

benh roi loan tien dinh

1. Cấu tạo của hệ thống tiền đình

Hệ thống tiền đình bao gồm 2 phần: các ống bán khuyên và bộ phận tiền đình thực sự.

Các ống bán khuyên:

Bao gồm 3 ống bán khuyên, có hình vòng cung. Mỗi ống bán khuyên có 1 đầu phẳng và 1 đầu phình to được gọi là bóng phình. Các bóng phình chứa các tế bào thần kinh cảm giác (cơ quan bóng phình).

  • Ống bán khuyên trên: nằm trên 2 ống còn lại, có vòng cung hướng lên trên, bóng phình hướng ra ngoài và đầu phẳng hướng vào trong.
  • Ống bán khuyên ngang: ống rộng và ngắn nhất, có vòng cung hướng ra ngoài và nằm trên mặt phẳng ngang.
  • Ống bán khuyên sau: ống hẹp nhưng dài nhất trong 3 ống, có vòng cung hướng ra sau, bóng phình hướng xuống dưới và đầu phẳng hướng lên trên.

Bộ phận tiền đình thực sự:

Bộ phận này gồm 2 phần chính là soan nang (hình bầu dục) và cầu nang (hình cầu). Soan nang nằm trên gần vị trí 5 lỗ thông với các ống bán khuyên, cầu nang nằm dưới gần vị trí vòng xoắn nền của ốc tai.

cau tao cua he thong tien dinh

2. Chức năng của hệ thống tiền đình

Chức năng chính của hệ thống tiền đình là giữ thăng bằng cho cơ thể khi di chuyển, xoay người, cúi người và được điều khiển bởi các nhóm thần kinh trong não.

Phần ngoại vi của hệ thống tiền đình là một bộ phận của tai trong hoạt động như một thiết bị hướng dẫn quán tính và gia tốc thu nhỏ, giúp liên tục báo cáo thông tin về các chuyển động và vị trí của đầu và cơ thể đến các trung tâm tích hợp nằm trong thân não, tiểu não và vỏ não.

3. Rối loạn tiền đình là gì?

Rối loạn tiền đình (Vestibular Disorders) là những rối loạn có liên quan đến thăng bằng, xuất phát từ dây thần kinh số 8 và các đường nối kết của nó. Nếu bộ phận này bị tổn thương, thông tin dẫn truyền sẽ bị sai lệch và gây ra mất thăng bằng, hoa mắt, chóng mặt, ù tai...

anh dong trieu chung chong mat

Dây thần kinh số 8 là thần kinh cảm giác, bao gồm hai phần, mỗi phần đảm nhận chức năng giác quan riêng:

  • Thần kinh ốc tai: chức năng cảm giác thính giác
  • Thần kinh tiền đình: chức năng cảm giác thăng bằng

Dây thần kinh số 8 xuất phát từ cầu não, đi vào xương đá qua lỗ ống tai trong, là đường truyền dẫn thông tin điều khiển hệ thống tiền đình giữ thăng bằng cho cơ thể.

4. Phân loại và triệu chứng của hội chứng tiền đình

Bệnh gồm 2 dạng với các biểu hiện đặc trưng khác nhau:

4.1. Rối loạn tiền đình ngoại biên

Thường gặp ở 90% - 95% bệnh nhân. Có nhiều nguyên nhân gây ra rối loạn tiền đình ngoại biên, với biểu hiện lâm sàng đa dạng tùy thuộc theo nguyên nhân. Các triệu chứng có thể là các cơn chóng mặt thoáng qua, chỉ xảy ra trong một thời gian ngắn, xuất hiện khi thay đổi tư thế như lắc đầu, từ tư thế nằm chuyển sang ngồi. Bên cạnh đó, còn có thể xuất hiện tình trạng chóng mặt nặng và kéo dài, người bệnh không thể đi đứng hay thay đổi từ nằm sang ngồi được. Nếu người bệnh bị rối loạn tiền đình ngoại biên nặng thì ngoài chóng mặt dữ dội, còn có các triệu chứng đi kèm như nôn ói nhiều và kéo dài, ù tai, giảm thính lực, nặng đầu, khó tập trung, rối loạn vận mạch khiến da tái xanh, giảm nhịp tim, vã mồ hôi, nghiêm trọng hơn là té ngã gây chấn thương do không kiểm soát được thăng bằng.

4.2. Rối loạn tiền đình trung ương

Thường gặp với những biểu hiện của tình trạng tổn thương hệ thống tiền đình của hệ thần kinh trung ương, người bệnh đi đứng khó khăn, khi thay đổi tư thế bị choáng váng, chóng mặt, thỉnh thoảng kèm theo nôn ói. Tình trạng này là do có sự tổn thương nhân tiền đình, tổn thương đường liên hệ của các nhân dây tiền đình ở thân não, tiểu não mà nguyên nhân có thể là do tai biến mạch máu não, bệnh lý viêm, u não...

5. Nguyên nhân rối loạn tiền đình

Nguyên nhân gây rối loạn tiền đình rất đa dạng như rối loạn cơ quan tiền đình ngoại biên, rối loạn chuyển hóa và nguyên nhân gây ra hội chứng tiền đình trung ương.

6. Ai có nguy cơ mắc bệnh rối loạn tiền đình

Thông thường, đây là bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi. Tuy nhiên, bệnh ngày càng trẻ hóa, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, phổ biến hơn ở người trưởng thành. Nếu không điều trị sớm, bệnh có thể gây ra những biến chứng ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe và cuộc sống của người bệnh. Những đối tượng có nguy cơ cao bao gồm:

  • Người cao tuổi
  • Người làm việc trong môi trường căng thẳng
  • Phụ nữ mang thai
1