Viêm mũi xoang: Biểu hiện, nguyên nhân, cách điều trị và phòng ngừa

CEO Hưng Tabi
Viêm mũi xoang là một bệnh phổ biến ở mọi lứa tuổi, phát sinh do nhiễm virus đường hô hấp trên, các vấn đề về giải phẫu mũi xoang hoặc các nguyên nhân khác. Đây...

Viêm mũi xoang

Viêm mũi xoang là một bệnh phổ biến ở mọi lứa tuổi, phát sinh do nhiễm virus đường hô hấp trên, các vấn đề về giải phẫu mũi xoang hoặc các nguyên nhân khác. Đây thường là bệnh thường gặp nhất ở người lớn, với các triệu chứng mạn tính như đau xoang, chảy nước mũi và tắc nghẽn mũi. Nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng cách và kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.

Giới thiệu tổng quan về viêm mũi xoang

Trước hết, viêm mũi xoang hay còn được gọi là viêm xoang, viêm xoang mũi là tình trạng viêm của một hoặc nhiều loại xoang mũi cùng lúc như xoang hàm trên, gốc mũi, trán và xoang bướm. Khi niêm mạc của mũi xoang bị viêm, sẽ xảy ra xung huyết, phù nề, làm tắc lỗ thông của xoang và chất nhầy ứ đọng trong hốc mũi xoang, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Viêm mũi xoang có nhiều mức độ khác nhau, tuy nhiên có thể phân loại theo 3 cách sau:

  • Viêm xoang cấp tính: Bắt đầu đột ngột và kéo dài 1-2 tuần sau khi bị nhiễm virus. Trong trường hợp nhiễm trùng do vi khuẩn, viêm xoang cấp tính có thể kéo dài 2-4 tuần. Nhiễm trùng thường xảy ra sau khi mắc cúm, sốt hoặc các bệnh đường hô hấp khác.
  • Viêm xoang bán cấp: Có thể kéo dài từ 4-12 tuần. Tình trạng này thường gặp khi bị nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc các bệnh liên quan đến dị ứng theo mùa. Đây được coi là giai đoạn chuyển tiếp từ viêm xoang cấp sang viêm xoang mạn tính.
  • Viêm xoang mạn tính: Kéo dài trên 3 tháng hoặc tái phát liên tục. Viêm xoang mạn tính có thể xảy ra do nhiễm khuẩn nhưng chủ yếu do dị ứng dai dẳng hoặc các vấn đề về cấu trúc mũi (ví dụ: polyp mũi, lệch vách ngăn mũi).

Có một sự liên hệ chặt chẽ giữa xoang và mũi, trong khi đó mũi lại tiếp xúc thường xuyên với môi trường bên ngoài. Với khí hậu ẩm ướt đặc trưng của Việt Nam, tỷ lệ mắc viêm xoang rất cao. Điều này xảy ra vì khí hậu ẩm ướt tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và siêu vi trùng phát triển. Thời điểm dễ mắc các bệnh về viêm mũi xoang nhất là vào thời điểm giao mùa, đặc biệt là vào mùa đông-xuân. Bệnh rất dễ tái phát và gây ra biến chứng, do đó cần điều trị trong một khoảng thời gian dài.

Một số nguyên nhân dẫn đến bệnh viêm xoang

  • Nguyên nhân gây viêm mũi xoang cấp tính điển hình thường bắt đầu bằng viêm nhiễm virus đường hô hấp trên, với các tác nhân phổ biến như:
    • Streptococcus Pneumonia, Haemophilus Influenza, Moraxella Catarrahalis.
    • Dị ứng môi trường, thay đổi thời tiết,...
    • Trào ngược dạ dày - thực quản.
    • Tiếp xúc với bụi, khói thuốc, hóa chất, phấn hoa,...
    • Hít phải bào tử nấm từ môi trường.
    • Vách ngăn mũi phẳng, xoang hơi cuốn giữa, quá phát mỏm móc, quá phát mũi ngắn, suy giảm miễn dịch, bị bệnh răng miệng,...
    • Lạm dụng thuốc xịt mũi.
    • Nhiễm nấm.

Triệu chứng đặc trưng và biến chứng của bệnh viêm xoang

Một số triệu chứng đặc trưng của viêm mũi xoang:

1. Đau xoang:

  • Đau xoang (đau và nhức vùng mặt) là triệu chứng phổ biến của bệnh viêm xoang. Tình trạng viêm và sưng tấy làm các xoang đau nhức. Thường thì cơn đau do viêm xoang cấp tính gây ra sẽ nghiêm trọng hơn. Các vị trí xoang có thể ảnh hưởng đến vùng xoang xung quanh, gây ra đau, sưng và đỏ.
    • Viêm xoang hàm gây đau vùng mặt trước xoang hàm, đau răng và nhức vùng trán.
    • Viêm xoang trán gây đau nhức vùng trán.
    • Viêm xoang sàng gây đau đằng sau và giữa hai mắt, nhức vùng trán, viêm tấy quanh mắt và chảy nước mắt.
    • Viêm xoang bướm ít gây đau cục bộ.

2. Chảy nước mũi:

  • Dịch trong xoang bị nhiễm trùng có thể chảy vào đường mũi, gây sổ mũi liên tục. Nước mũi có thể có màu trắng đục, xanh hoặc vàng. Dịch nhầy cũng có thể đi qua mũi và chảy xuống phía sau cổ họng.

3. Nghẹt mũi:

  • Nhiễm trùng làm sưng xoang, làm đỏ và phù nề niêm mạc mũi, gây tắc nghẽn và hạn chế khả năng thở bằng mũi. Nghẹt mũi dẫn đến giảm khả năng ngửi hoặc mất ngửi.

4. Đau đầu:

  • Cảm giác đau đầu có thể có nguyên nhân từ xoang.
    • Đau nhức tai, đau răng, đau hàm và má, áp lực và sưng tấy xoang có thể gây ra đau đầu. Những cơn đau đầu do viêm xoang thường nặng hơn vào buổi sáng do chất nhầy tích tụ trong xoang suốt đêm.
    • Khi thay đổi áp suất (đi lên cao, đi máy bay, lặn dưới biển) tạo ra sự chênh lệch áp suất giữa không khí và các xoang, có thể khiến cơn đau đầu trở nên khó chịu.
    • Ngứa cổ họng và ho.
    • Khi dịch từ xoang chảy xuống phía sau cổ họng, có thể gây ho và ho dai dẳng, đặc biệt khi nằm ngủ hoặc sau khi thức dậy. Tình trạng này có thể gây khó ngủ. Nằm thẳng và kê cao đầu khi ngủ để giảm triệu chứng.

5. Đau họng và khàn giọng:

  • Khi chất nhầy chảy xuống sau cổ họng, có thể gây đau rát cổ họng. Ban đầu chỉ gây ngứa họng. Khi nhiễm trùng kéo dài trong vài tuần hoặc hơn, chất nhầy có thể gây kích ứng và làm viêm cổ họng, gây đau họng và khàn giọng.

Ngoài ra, viêm mũi xoang cũng có thể gây ra một số triệu chứng khác như sốt và ớn lạnh, hơi thở hôi, viêm tấy quanh mắt, đau răng và đau nhức tai.

Biến chứng xảy ra khi viêm mũi xoang không được điều trị đúng cách

Viêm mũi xoang thường tiến triển nhanh thành viêm xoang mạn tính nếu không được điều trị đúng cách. Các biến chứng có thể gặp phải bao gồm:

  • Biến chứng ở mắt: Viêm kết mạc, áp xe tuyến lệ, viêm thần kinh hậu nhãn cầu, viêm tấy tổ chức liên kết hốc mắt,...
  • Biến chứng ở tai: Viêm tai giữa do dịch mũi xoang đi qua ống tai vào tai giữa.
  • Biến chứng ở xương: Viêm xương hàm trên, xương thái dương.
  • Biến chứng nội sọ: Viêm màng não, áp xe não, viêm tắc tĩnh mạng xoang hang.
  • Những biến chứng khác như viêm thận, viêm khớp.

Viêm mũi xoang dễ phát triển biến chứng hơn đối với những người có hệ miễn dịch yếu, bị các bệnh lý nền (đặc biệt là bệnh đái tháo đường), bị polyp mũi, vách ngăn mũi bị vẹo hoặc nhiễm cầu khuẩn Streptococcus, Stapylocossus...

Khi nào cần điều trị viêm mũi xoang

Viêm mũi xoang do virus thường tự khỏi. Tuy nhiên, nếu bạn bị chảy nước mũi, tắc nghẽn mũi, đau vùng mặt kéo dài hơn 10 ngày, sốt cao hoặc nhiễm trùng tái phát, bạn nên gặp bác sĩ để được điều trị. Điều trị sớm và hiệu quả giúp ngăn ngừa viêm xoang chuyển sang mạn tính và gây ra biến chứng.

Viêm mũi xoang nặng nếu không được điều trị có thể gây ra một số biến chứng nguy hiểm như viêm kết mạc, áp xe tuyến lệ, viêm màng não, áp xe não, tắc tĩnh mạch xoang hang, khối phồng của Pott.

Viêm mũi xoang điều trị thế nào?

Cách điều trị viêm mũi xoang phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Tốt nhất là bạn nên thăm khám với các bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán nguyên nhân chính xác và lên phương án điều trị kịp thời.

  • Nếu viêm mũi xoang do vi khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định uống kháng sinh.
  • Nếu viêm mũi xoang do cảm cúm, có thể sử dụng các loại thuốc cảm cúm thông thường như Paracetamol. Tùy thuộc vào tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể kê thêm một số loại thuốc giảm đau, thuốc chống dị ứng hoặc sử dụng phương pháp phun khí dung để đưa dung dịch thuốc vào xoang sàng.

Nếu việc điều trị bằng thuốc không mang lại hiệu quả hoặc bệnh đã tiến triển thành viêm xoang mạn tính, phẫu thuật có thể được thực hiện. Hiện nay, phẫu thuật nội soi là phương pháp phổ biến hơn mổ mở, vì nó mang lại hiệu quả cao mà vẫn đảm bảo an toàn.

Tuy nhiên, đôi khi phẫu thuật không thể điều trị dứt điểm bệnh và bệnh nhân vẫn phải sử dụng thuốc kháng dị ứng sau thời gian phẫu thuật và hạn chế tiếp xúc với nguyên nhân gây bệnh. Trong trường hợp viêm mũi xoang do răng, bác sĩ có thể đề xuất nhổ răng.

Phòng ngừa viêm mũi xoang từ sớm

Theo các chuyên gia, viêm mũi xoang hoàn toàn có thể được phòng ngừa nếu bạn hạn chế tiếp xúc với không khí ô nhiễm và các nguyên nhân gây dị ứng. Để bảo vệ sức khỏe từ sớm, bạn có thể tham khảo một số biện pháp sau:

  • Sống một lối sống lành mạnh, hạn chế tiếp xúc với vi khuẩn và chất gây dị ứng có thể giúp giảm nguy cơ mắc viêm mũi xoang. Để phòng ngừa viêm mũi xoang, bạn nên:
    • Tiêm vắc xin cúm hàng năm.
    • Tránh tiếp xúc với những người đang bị bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, chẳng hạn như cúm hoặc cảm lạnh.
    • Khi bị cảm cúm, cần có chế độ ăn uống, nghỉ ngơi và điều trị hợp lý.
    • Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc nước rửa tay, đặc biệt là trước và sau khi ăn, sau khi đi vệ sinh, khi đi ra ngoài chơi.
    • Hạn chế tiếp xúc với khói, bụi, hóa chất, phấn hoa và các chất gây kích ứng mũi và xoang.
    • Nếu bị trào ngược dạ dày - thực quản, cần điều trị.
    • Nếu viêm mũi xoang gây ra bởi dị ứng, kiểm soát dị ứng là cần thiết để ngăn ngừa viêm xoang tái phát.
    • Không hút thuốc lá, thuốc lào và tránh hít khói thuốc thụ động.
    • Thường xuyên làm vệ sinh nhà cửa và nơi làm việc.

Viêm mũi xoang có thể được điều trị thành công và hầu hết người bệnh có thể tự khỏi trong vòng 1-2 tuần nếu được chăm sóc và sử dụng thuốc đúng cách. Tuy nhiên, trong trường hợp viêm mũi xoang mạn tính hoặc tái phát nhiều lần, cần điều trị dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

Khoa Tai-Mũi-Họng của Bệnh viện HNĐK Nghệ An là địa chỉ chuyên khám và điều trị các bệnh lý về Tai-Mũi-Họng hàng đầu của tỉnh Nghệ An. Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm và am hiểu về lĩnh vực này, Bệnh viện luôn cập nhật và áp dụng các phương pháp chẩn đoán và điều trị hiện đại, ưu việt để mang đến hiệu quả phẫu thuật tốt nhất cho bệnh nhân. Bên cạnh đó, Bệnh viện còn sở hữu hệ thống trang thiết bị hiện đại để đáp ứng mọi nhu cầu khám, chữa bệnh của khách hàng.

Để đặt lịch khám và tìm hiểu thông tin chi tiết, vui lòng liên hệ Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An.

Km5, xã Nghi Phú, Vinh, Nghệ An.

Số điện thoại đặt lịch khám: 19008082 (Thời gian đặt hẹn: 8h - 16h thứ 2 đến thứ 6)

Số điện thoại khoa Tai-Mũi-Họng: 0971.002.112

Website: https://bvnghean.vn

1